OEE คืออะไร? วิธีคำนวณและข้อควรพิจารณา

ค่า OEE และงบระบบแตกต่างตามนิยาม Availability, Performance, Quality, ข้อมูลหน้างาน และอุปกรณ์ที่ใช้อยู่ ควรกำหนดเกณฑ์และงบจากข้อมูลจริงของโรงงาน

วิธีคำนวณ OEE ทีละส่วน

1. Availability (A) — เครื่องจักรพร้อมทำงานแค่ไหน

A = เวลาเดินเครื่องจริง ÷ เวลาวางแผน

ตัวอย่างสมมติ: วางแผน 480 นาที/กะ และหยุด Downtime 30 นาที
A = (480–30) ÷ 480 = 93.75%

2. Performance (P) — เร็วแค่ไหนเมื่อเทียบกับ Ideal

P = (ชิ้นงานจริง × Ideal Cycle Time) ÷ เวลาเดินเครื่อง

ตัวอย่างสมมติ: ผลิตได้ 400 ชิ้น, Ideal Cycle Time 1 นาที/ชิ้น, เดินเครื่อง 450 นาที
P = (400 × 1) ÷ 450 = 88.9%

3. Quality (Q) — ชิ้นงานดีแค่ไหน

Q = ชิ้นงาน OK ÷ ชิ้นงานทั้งหมด

ตัวอย่างสมมติ: ผลิต 400 ชิ้น NG 10 ชิ้น
Q = (400–10) ÷ 400 = 97.5%

OEE รวม

OEE = 93.75% × 88.9% × 97.5% = 81.2%

OEE Benchmark:
🥇 85%+ = World Class
✅ 65–85% = เป็นที่ยอมรับ (ส่วนใหญ่ของโรงงานไทย)
⚠️ 45–65% = มีพื้นที่พัฒนา
❌ <45% = วิกฤต — ต้องวิเคราะห์ Root Cause ด่วน

6 Big Losses ที่ทำให้ OEE ต่ำ

Loss	Category	ตัวอย่าง	ส่งผลต่อ
Equipment Breakdown	Downtime	PLC Error, Motor เสีย	Availability ↓
Setup & Adjustment	Downtime	Model Change, Calibrate	Availability ↓
Small Stops	Speed Loss	Sensor Jam, ชิ้นงานค้าง	Performance ↓
Reduced Speed	Speed Loss	เดินช้ากว่า Design Speed	Performance ↓
Startup Rejects	Quality Loss	NG ช่วงเริ่มเดินเครื่อง	Quality ↓
Production Rejects	Quality Loss	NG ระหว่างผลิต	Quality ↓

วิธีเก็บข้อมูล OEE จาก PLC อัตโนมัติ

นับชิ้นงาน (Counter) — ใช้ Proximity Sensor หรือ Conveyor Encoder ส่งสัญญาณ Counter ให้ PLC นับแยก OK/NG
บันทึก Downtime Event — PLC บันทึก Start-Stop Time ทุกครั้งที่เครื่องหยุดพร้อม Reason Code
ส่งข้อมูลขึ้น SCADA ผ่าน Modbus TCP — SCADA/Python อ่านค่าทุก 5–30 วินาที
คำนวณ OEE Real-time บน Dashboard — แสดงผลบน TV/Monitor หน้าสายการผลิต
ส่ง Daily Report ผ่าน LINE ทุกเช้า — Manager เห็น OEE เมื่อวานโดยไม่ต้องถาม

ตัวอย่าง OEE Formula ใน Python

planned_time = 480  # นาที
downtime = 30       # นาที
actual_parts = 400
ideal_cycle_min = 1.0  # นาที/ชิ้น
good_parts = 390

A = (planned_time - downtime) / planned_time
P = (actual_parts * ideal_cycle_min) / (planned_time - downtime)
Q = good_parts / actual_parts
OEE = A * P * Q

print(f"OEE = {OEE*100:.1f}%")  # OEE = 81.3%

Package	Component	ราคาโดยประมาณ
Basic LINE Notify (ยุติบริการแล้ว) + Counter	Sensor + ESP32 + LINE API	5,000–15,000 บาท
OEE Dashboard 1 Line	Sensor + Raspberry Pi + Web Dashboard	30,000–60,000 บาท
Multi-Line OEE + Report	PLC Connect + Industrial PC + SCADA	80,000–200,000 บาท
Full Smart Factory OEE	MES Integration + AI Analytics	500,000–2,000,000 บาท

ควรเรียกผู้เชี่ยวชาญเมื่อไหร่?

ต้องการ OEE Dashboard ที่ Connect กับ PLC ที่มีอยู่แล้วโดยไม่ต้องเปลี่ยน
ต้องการ Daily Report อัตโนมัติที่ส่ง LINE ทุกเช้า
ลูกค้าต่างชาติกำหนดให้ Submit OEE Report รายวัน