HMI (Human-Machine Interface) หรือที่เรียกกันง่ายๆ ว่า "จอ Touch Screen หน้าเครื่องจักร" คืออุปกรณ์ที่เชื่อมต่อโดยตรงกับ PLC เพื่อให้ Operator ดูสถานะ, กด Start/Stop, แก้ Setpoint และดู Alarm ได้ง่าย ในโรงงานชลบุรีและระยองทุกขนาดตั้งแต่ SME จนถึง Tier-1 Automotive ล้วนมี HMI เป็นส่วนสำคัญของเครื่องจักร
HMI vs SCADA ต่างกันอย่างไร?
| ปัจจัย | HMI (Standalone) | SCADA |
|---|---|---|
| จำนวน PLC ที่ Monitor ได้ | 1–3 ตัว (ขึ้นกับรุ่น) | ไม่จำกัด (หลาย Line หลายโรงงาน) |
| Data Logging | จำกัด (Internal Memory) | ขนาดใหญ่ (Database Server) |
| ที่ติดตั้ง | หน้าเครื่องจักร / ตู้คอนโทรล | Control Room / Office PC / Cloud |
| ราคา | 8,000–80,000 บาท | 100,000–1,000,000+ บาท |
| Programming | EasyBuilder, GT Designer, WinCC | Ignition, Wonderware, Python, InTouch |
| ใช้เมื่อ | ควบคุมเครื่องเดียว หรือ Line เดียว | Monitor ทั้งโรงงานหรือหลาย Site |
ปัญหาที่พบบ่อยกับ HMI ในโรงงาน
- HMI หน้าจอดำ — Backlight เสีย, Power Supply ไม่พอ, Screen Saver
- HMI ต่อ PLC ไม่ได้ Communication Error — IP ผิด, Protocol ไม่ตรง, Cable ขาด
- ค่าที่แสดงบน HMI ไม่อัพเดต — Tag Address ผิด หรือ Polling Rate ช้า
- กดปุ่มบน HMI แล้ว PLC ไม่ตอบสนอง — Write Permission ปิดอยู่ หรือ Protocol Read-only
- HMI แสดงค่าไม่ถูกต้อง — Scaling Factor ผิด หรือ Data Type ไม่ตรง
ยี่ห้อ HMI ที่ใช้บ่อยในโรงงานไทยและซอฟต์แวร์
| ยี่ห้อ/รุ่น | Software Programming | Protocol ที่รองรับ | ราคาโดยประมาณ |
|---|---|---|---|
| Mitsubishi GOT2000 (GT27xx) | GT Designer3 | MELSEC, Modbus, CC-Link, SLMP | 35,000–80,000 บาท |
| Siemens KTP700/KTP1200 | TIA Portal WinCC Basic | PROFINET, S7 Protocol, Modbus | 25,000–60,000 บาท |
| Weintek eMT3070/eMT3105 | EasyBuilder Pro | Modbus, MELSEC, S7, DF1, Omron | 12,000–35,000 บาท |
| Weintek cMT (Cloud) | EasyBuilder Pro | ทุก Protocol + Cloud VNC | 20,000–50,000 บาท |
| Proface GP4000/GP4100 | GP-Pro EX | Modbus, MELSEC, Omron, DF1 | 30,000–70,000 บาท |
| Omron NS/NB Series | CX-Designer | Omron Host Link, Modbus | 25,000–80,000 บาท |
ขั้นตอนออกแบบ HMI Screen อย่างมืออาชีพ
- กำหนด Operator Task ก่อน — Operator ต้องทำอะไรบ้าง? ดู Status เท่านั้น? หรือต้อง Adjust Setpoint?
- แบ่ง Screen ตาม Function — Main Screen, Alarm Screen, Trend Screen, Recipe Screen, Manual Mode Screen
- ใช้สี Standard — เขียว = Running/OK, แดง = Fault/Stop, เหลือง = Warning, เทา = Idle
- Alarm ต้องมี Action Required — Alarm ทุกรายการต้องบอกว่า "ต้องทำอะไร" ไม่ใช่แค่แสดงข้อความ
- ทดสอบ User Experience กับ Operator จริง — ก่อน Handover ให้ Operator จริงลองใช้
Checklist ก่อน Handover HMI Project
- ☐ ทุก Tag มี Value ที่ถูกต้อง (ไม่มี ??? หรือ 0 ที่ผิดปกติ)
- ☐ Alarm ทุกรายการขึ้น Message ที่ถูกต้องเมื่อทดสอบ
- ☐ Screen Transition ทุกหน้าทำงานได้
- ☐ ตั้ง Password สำหรับหน้าที่ Operator ไม่ควรเข้าถึง
- ☐ Trend Graph แสดงค่าย้อนหลังได้ถูกต้อง
- ☐ ทดสอบ Power Failure Recovery — HMI กลับมา Screen เดิมหลังเปิดไฟ
ควรเรียกผู้เชี่ยวชาญเมื่อไหร่?
- HMI หน้าจอดำและไม่รู้สาเหตุ
- HMI Communication Error กับ PLC ที่แก้ไม่ได้
- ต้องการ HMI ใหม่ที่ Compatible กับ PLC เดิมที่มีอยู่
- ต้องการ Migrate จาก HMI เก่าไปยังรุ่นใหม่โดยไม่เขียน Screen ใหม่ทั้งหมด
สรุป
Xeniel รับประเมินงาน PLC/HMI, PLC Error, Retrofit หรือ Control Panel/Wiring ตามรุ่นอุปกรณ์และอาการที่แจ้ง โดยยืนยันขอบเขตและคิวนัดก่อนเริ่มงาน