Servo Motor คือมอเตอร์ที่มี Encoder ฝังอยู่ด้านหลัง ทำให้ Servo Amplifier รู้ตำแหน่งและความเร็วตลอดเวลา และสามารถควบคุมตำแหน่ง ความเร็ว และแรงบิดได้แม่นยำสูงมาก ต่างจากมอเตอร์ธรรมดาหรือ Inverter Motor ที่ควบคุมได้แค่ความเร็วคร่าวๆ บทความนี้อธิบายความแตกต่าง ใช้งาน และวิธีแก้ปัญหา Servo ที่พบบ่อยในโรงงานชลบุรีและระยอง
ปัญหาที่พบบ่อยของระบบ Servo ในโรงงาน
- Servo Alarm ขึ้นแล้วเครื่องหยุด — A.0 (Overcurrent), A.1 (Overvoltage), A.2 (Overheat), A.8 (Encoder Error)
- Position Deviation Error — Motor ไปถึงตำแหน่งที่กำหนดได้ช้าเกิน หรือไม่ได้
- Servo กระตุก (Hunting) — PID Gain ไม่ได้ Tune หรือ Mechanical Resonance
- Encoder Error หลังใช้งานนาน — Battery หมด (Absolute Encoder) หรือ Cable ชำรุด
- Servo ไม่ตอบสนองคำสั่งจาก PLC — Wiring ผิด, Parameter ผิด, หรือ Inhibit Signal ไม่ให้ Enable
ความแตกต่าง Servo Motor vs Inverter Motor
| ปัจจัย | Servo Motor | Inverter Motor |
|---|---|---|
| Feedback | Closed-loop (Encoder ติดตาม Position) | Open/Semi-closed loop |
| Position Control | แม่นยำ ±1 Pulse (0.001mm+) | ไม่รองรับ |
| Speed Range | 1:5000 (มาก) | 1:100 |
| Torque ที่ความเร็วต่ำ | Full Torque ที่ 0 RPM | Torque ต่ำ |
| Response Time | 1–5 ms | 100–500 ms |
| ราคา | แพงกว่า 5–10 เท่า | ถูกกว่า |
| การ Tune | ต้องการ Servo Tuning | ตั้งค่าง่ายกว่า |
| งานที่เหมาะ | Positioning, High-speed Pick&Place, CNC | Conveyor, Pump, Fan, Compressor |
ยี่ห้อ Servo ที่พบบ่อยในโรงงานไทย
| ยี่ห้อ | รุ่นที่พบบ่อย | Software Tuning | PLC Control |
|---|---|---|---|
| Mitsubishi Electric | MR-J4, MR-J5 Series | MR Configurator2 | GX Works3 + Simple Motion |
| Panasonic | MINAS A6B, A6N | PANATERM | Pulse/Analog/EtherCAT |
| Yaskawa | SERVOPACKs SGD7S | SigmaWin+ | Pulse/Analog/MECHATROLINK |
| Omron | G5 Series | CX-Drive | Sysmac Studio + EtherCAT |
| Siemens | SINAMICS S210/S120 | Startdrive (TIA Portal) | PROFINET/EtherNet IP |
| Delta | ASDA-A3, B3 Series | ASDA-Soft | Pulse/RS485 |
วิธี Servo Tuning เบื้องต้น
ทำไมต้อง Tune?
Gain ค่าเริ่มต้นของ Servo จาก Factory มักไม่เหมาะกับ Inertia Ratio ของ Load จริง ถ้า Gain ต่ำเกิน = Response ช้า, Position Error สูง ถ้า Gain สูงเกิน = กระตุก (Hunting), Overshoot
ขั้นตอน Auto-Tuning ด้วย Software
- Connect Servo Amplifier กับ PC ผ่านสาย USB หรือ RS-232
- เปิด Servo Software (MR Configurator2, PANATERM, SigmaWin+)
- เลือก Auto-tuning Mode → ตั้ง Target Response (1–10)
- เดิน Servo ตาม Pattern ที่กำหนด (Forward-Reverse สลับกัน)
- Software ปรับ Gain อัตโนมัติ — ตรวจสอบ Frequency Response
- ทดสอบด้วย Actual Load และ Actual Motion Profile
วิธีแก้ Servo Alarm ที่พบบ่อย
| Alarm Code | ความหมาย | สาเหตุ | วิธีแก้ |
|---|---|---|---|
| A.0 / AL-10 | Overcurrent | IGBT เสีย, Short Circuit | วัด Resistance Motor, ตรวจ Cable |
| A.1 / AL-11 | Overvoltage | Regen ไม่พอ, Dec Time สั้น | เพิ่ม Regenerative Resistor, ยืด Dec Time |
| A.2 / AL-12 | Power Input | ไฟ 3 Phase ไม่ครบ | ตรวจ Power Supply Input |
| A.8 / AL-20 | Encoder Error | Cable ขาด, Battery หมด (Abs), Noise | ตรวจ Encoder Cable, เปลี่ยน Battery |
| Position Deviation | Error ตำแหน่งเกิน | Load หนักเกิน, Gain ต่ำ, Mechanical Jam | ตรวจ Mechanical, ปรับ Gain |
| STO Active | Safety Torque Off | STO Signal ไม่มา | ตรวจ STO Input Wiring |
ควรเรียกผู้เชี่ยวชาญเมื่อไหร่?
- Servo Alarm ที่ Reset แล้วยังกลับมาซ้ำ
- ต้องการ Servo Tuning ที่ไม่กระตุกและ Position Error ต่ำ
- Encoder Absolute Position ต้อง Restore หลัง Battery หมด
- ต้องการ Upgrade Servo System ให้ทำงานร่วมกับ PLC ได้
สรุป
Servo Motor เป็นเทคโนโลยีที่ต้องการ Tuning และ Maintenance ที่เหมาะสม แตกต่างจากมอเตอร์ธรรมดามาก การมีวิศวกรที่รู้จัก Servo Software ของแต่ละยี่ห้อสำคัญมาก Xeniel Automation รับ Servo Tuning และแก้ปัญหาระบบ Servo สำหรับโรงงานในชลบุรีและระยอง
Servo Alarm หรือต้องการ Tuning? Xeniel ช่วยได้
Xeniel รับประเมินงาน Servo/Inverter ตามรุ่นอุปกรณ์ อาการ และ Scope ที่ยืนยันได้ คิวนัดหมายแจ้งหลังได้รับรายละเอียด
คุยรายละเอียดผ่าน LINE โทร 098-965-3845